Malbork - Remembrance Day, Stalag XX B

Uroczystości brytyjskiego Dnia Pamięci (Remembrance Day) na Cmentarzu Wojennym Wspólnoty Brytyjskiej przy ul. 500-lecia w Malborku odbywają się co roku w pierwszej połowie listopada, najczęściej w tygodniu poprzedzającym oficjalną Niedzielę Pamięci. 

Cmentarz w Malborku zaprojektowano według restrykcyjnych wytycznych Commonwealth War Graves Commission (CWGC). 

Jest to jedyna brytyjska nekropolia w naszym kraju, stanowiąca całkowicie samodzielny obiekt architektoniczny, a nie wydzieloną kwaterę cmentarza cywilnego.

Malbork Memorial - przy wejściu znajduje się specjalny pomnik (obelisk) dedykowany pamięci 39 brytyjskich jeńców I wojny światowej, którzy zmarli w obozie w Lidzbarku Warmińskim (Heilsbergu), a których dokładnych miejsc pochówku nigdy nie udało się odnaleźć.

W wydarzeniu uczestniczy zazwyczaj oficjalna brytyjska delegacja wojskowa (m.in. attaché obrony przy Ambasadzie Wielkiej Brytanii), żołnierze sił sojuszniczych NATO stacjonujący w Polsce, przedstawiciele polskich władz samorządowych, służby mundurowe, harcerze oraz mieszkańcy. Podczas ceremonii odczytywane są apele pamięci, składane są wieńce ze sztucznych czerwonych maków i zachowywana jest uroczysta cisza.

Wszystkie nagrobki są identyczne, wykonane z jasnego piaskowca, co symbolizuje równość wszystkich żołnierzy w obliczu śmierci – bez względu na posiadany stopień wojskowy czy pochodzenie społeczne.

Centralnym punktem kompozycji jest charakterystyczny Krzyż Ofiarny (Cross of Sacrifice) z wtopionym weń spiżowym mieczem.

Na cmentarzu spoczywają głównie jeńcy wojenni, którzy trafili do niemieckiej niewoli i zmarli z powodu wycieńczenia, chorób, ran lub zostali zastrzeleni podczas prób ucieczek. Łącznie znajduje się tutaj 252 żołnierzy Wspólnoty Brytyjskiej z okresu obu wojen światowych. 

Zdecydowana większość pochowanych to jeńcy wojenni zmarli w latach 1939–1945. Byli oni przetrzymywani w okolicznych obozach jenieckich, głównie w Stalagu XX B Marienburg (mieszczącym się w dzisiejszym Malborku-Wielbarku), a także w Stalagu I A (Kamińsk), Stalagu II A (Starogard) oraz Stalagu XX A (Toruń). 

Pod względem obywatelstwa przeważają Brytyjczycy (223 osoby), ale spoczywają tu również żołnierze z innych państw Wspólnoty Narodów: 4 Kanadyjczyków, 3 Australijczyków oraz 2 Nowozelandczyków. 

Mogiły 39 lotników (często załogi zestrzelonych nad Pomorzem bombowców RAF).

Na tym cmentarzu pochowano lotników którzy zostali zestrzeleni na Jaśkowej Dolinie.

Pisałem o tym tutaj

Cała siedmioosobowa załoga tego bombowca spoczywa na tym cmentarzu.

Samolot Avro Lancaster Mk I (nr seryjny R5696, kod OF-H) należący do 97. Dywizjonu RAF rozbił się wieczorem 11 lipca 1942 roku w gdańskim lesie na zboczu Wzgórza Zinglera (w rejonie dzisiejszych ulic Jaśkowa Dolina i Józefa Wassowskiego we Wrzeszczu). Maszyna brała udział w słynnym, niezwykle dalekim (ok. 2400 km w obie strony) nalocie formacji Bomber Command na gdańską stocznię Schichaua produkującą U-Booty.

Po katastrofie ciała lotników zostały pierwotnie pochowane przez Niemców w Gdańsku (prawdopodobnie w pobliżu miejsca upadku maszyny lub na Cmentarzu Garnizonowym). Po zakończeniu wojny, w ramach akcji komasacyjnej brytyjskich grobów wojennych, jesienią 1948 roku szczątki całej załogi ekshumowano i przeniesiono na stałe na cmentarz w Malborku.

Załoga Lancastera R5696 była doskonałym przykładem międzynarodowego charakteru sił RAF. Wszyscy jej członkowie zginęli na miejscu:

1. Flt Lt Charles William Miller DFC – pilot i dowódca (Nowozelandczyk w służbie RAF, lat 24).

2. Sgt John Forsyth – drugi pilot (Szkot/Brytyjczyk, lat 22).

3. Sgt Alan Thomas Grossmith – obserwator/nawigator (Brytyjczyk, lat 22).

4. P/O Joseph Norman Eslick – radiooperator / strzelec (Brytyjczyk, lat 30).

5. P/O Robert John Westgate – radiooperator / strzelec (Kanadyjczyk z RCAF, lat 20).

6. Flt Sgt Alden Earl "Nicky" Nickerson – strzelec pokładowy (Kanadyjczyk z RCAF, lat 22).

7. Sgt Norman Lindsay Smith – strzelec pokładowy (Australijczyk z RAAF, lat 27).

Cała siedmioosobowa załoga Lancastera R5696 spoczywa w jednej, wspólnej mogile zbiorowej, co oznacza, że:

• Żołnierze spoczywają obok siebie w jednej wydzielonej linii.

• Przed kwaterą ustawiono pionowe kamienne stele (nagrobki), na których wyryto godła ich formacji wojskowych (RAF, RCAF, RAAF), stopnie, nazwiska oraz wiek.

Co ciekawe, bezpośrednio obok nich pochowana jest również druga, 7-osobowa załoga Lancastera (L7543 z 207. Dywizjonu), która została zestrzelona tej samej nocy nad Gdańskiem. Na tym odcinku stoi więc łącznie 14 imiennych steli nagrobnych upamiętniających lotników z tego jednego, tragicznego nalotu.

Bezpośrednio po ceremonii głównej przedstawiciele delegacji przechodzą na pobliski Cmentarz Komunalny, aby złożyć kwiaty pod Pomnikiem Stalagu XXB.

Gdańsk - Dyniowa Farma

Pomiędzy Halą Targową a Bazyliką św. Mikołaja powstała czasowa instalacja pod nazwą "Dyniowa Farma". Miejsce to cieszy się niesamowitym "wzięciem" spacerowiczów. To już jakaś nowa świecka tradycja, że w tym czasie zalewają nas z każdej strony dyniowe dekoracje. Postanowiłem więc sprawdzić co w dyni piszczy...

Gdańsk - remont Mostu Przedmiejskiego

Pogoda nie zachęca do spacerów, zrobiło się szaro, buro, deszczowo...ale tak mnie naszło na raport z samego centrum, z remontu mostu w ciągu ulicy Podwale Przedmiejskie. Most Przedmiejski a w zasadzie Most Gerbera (nazwa pochodzi od typu konstrukcji mostu [układu statycznego] zwanej belką Gerbera). Prace rozpoczęły się w czerwcu 2026 roku i obejmują rozbiórkę i montaż nowej konstrukcji, remont torowiska dla tramwajów. Cała modernizacja Śródmieścia w tym rejonie zakończyć ma się planowo do 2028 roku. Nie muszę chyba opisywać jakie codziennie to generuje utrudnienia dla mieszkańców i przyjezdnych.

Jednego przęsła mostu brak, ruch w obu kierunkach odbywa się po jednej nitce mostu. Później będzie zmiana. Tramwaje też mają tu zmianę organizacji poprzez wprowadzenie wahadła (jedna nitka torów w obie strony).

Zbrojenie nowego przyczółka mostu.

Tu była 3 pasmowa jezdnia.

Ciężarówka jak ciężarówka ale obok stoi palownica obrotowa na gąsienicach Liebherr LB 36-410.

Jeden z przyczółków, to znaczy tu będzie jeden z przyczółków nowego mostu.

Utrudnienia w ruchu wprowadzono także na torze wodnym pod mostami (w rejonie robót).

Widok od strony wody.

Może nie widać za bardzo ruchu na budowie ale może akurat trafiłem na przerwę na ogrzanie się i wysuszenie.

Zbrojenie.

Pod parasolem trwają prace spawalnicze.

Miejsce po wykuciu starej konstrukcji.

Już niedługo tu „przebiegnie, z pewnością. jasna, długa, prosta”.